Sunucunun Türkiye'de olması gecikmeyi nasıl etkiler?

Sunucu ziyaretçiye ne kadar yakınsa gecikme (ping) o kadar düşük olma eğilimindedir. Çünkü gecikmenin alt sınırını ışığın fiberdeki hızı belirler: yaklaşık her 1000 km için tek yönde 5 ms, gidiş-dönüşte 10 ms. Ziyaretçileriniz Türkiye'deyse İstanbul'daki bir sunucu mesafenin getirdiği gecikmeyi küçük tutar. Ziyaretçileriniz yurt dışındaysa gecikme daha yüksek olur.

Bu yazıdaki rakamlar fizikten gelen teorik alt sınırlardır, ölçüm değildir. Gerçek değerleri kendi bağlantınızdan, aşağıdaki komutlarla ölçebilirsiniz.

Gecikme nedir, bant genişliğinden farkı ne?

Gecikme (latency), bir paketin gidip dönmesi için geçen süredir ve gidiş-dönüş süresi (RTT) olarak ölçülür. Bant genişliği ise saniyede ne kadar veri aktığını gösterir. Bir boruya benzetirsek gecikme borunun uzunluğu, bant genişliği çapıdır. Büyük bir dosya indirirken çap, küçük ve sık istekler gönderirken uzunluk belirleyicidir.

Mesafe gecikmeyi ne kadar artırır?

Işık fiberde yaklaşık 200.000 km/sn hızla ilerler. Bu, 1 ms'de yaklaşık 200 km demektir. Gerçek kablo yolları düz hattan uzundur ve her yönlendirici biraz süre ekler. Bu yüzden gerçek değerler aşağıdaki tablodan yüksek çıkar.

Gecikme neyi etkiler?

• Web sayfaları. Yeni bir HTTPS bağlantısında ilk bayt yaklaşık 3 gidiş-dönüşte gelir: TCP için 1, TLS 1.3 için 1, istek ile yanıt için 1. TLS 1.2'de bu 4'tür. Sunucunun işlem süresi buna eklenir. Bağlantı yeniden kullanılırsa yalnızca 1 gidiş-dönüş kalır. Sayfa onlarca istek yapıyorsa gecikme birikir.
• Oyunlar. Ping, her hareketin sunucuya ulaşıp dönme süresidir. Oyuncular sunucuya yakınsa deneyim daha akıcı olur.
• SSH. Yazdığınız her karakter sunucuya gidip ekrana döner. Gecikme yüksekse yazarken hafif bir takılma hissedersiniz.
• Dosya indirme ve yükleme. Burada bant genişliği belirleyicidir, gecikme ikinci plandadır.

Sunucunun Türkiye'de olması kimlere yarar?

Ziyaretçilerinizin ya da ekibinizin çoğu Türkiye'deyse İstanbul'daki bir sunucu mesafeden gelen gecikmeyi en aza indirir. Seturack'ın tek lokasyonu İstanbul'dur. Mesafe kısaldıkça gecikme düşme eğilimindedir, ama ağ yolu mesafe kadar servis sağlayıcıların birbirine bağlanma biçimine de bağlıdır. Bu yüzden iddiaya değil, kendi ölçümünüze güvenin.

Kitleniz yurt dışındaysa

Kitleniz başka bir ülkedeyse gecikme tabloda gördüğünüz gibi artar. Bu her zaman sorun olmaz. Yönetim paneli, blog ya da dosya paylaşımı gibi işlerde biraz yüksek gecikme çoğu zaman fark edilmez. Oyunlarda ve gerçek zamanlı uygulamalarda ise belirleyicidir. Seturack'ta sunucu İstanbul'dadır, ama sipariş dünyanın her yerinden verilebilir. Yurt dışındaki bir kitleye hizmet vermek mümkündür, yalnız gecikmenin tabloda gösterildiği gibi artacağını bilerek planlayın. Yapabilecekleriniz:

• Görselleri, betikleri ve stil dosyalarını önbelleğe alıp kullanıcıya yakın noktadan sunan bir içerik dağıtım ağı (CDN) kullanın. Dinamik sayfalar yine sunucunuzdan gelir.
• Sunucuda HTTP/2 ya da HTTP/3 ve sıkıştırmayı açın. Böylece aynı bağlantıdan çok istek geçer.
• Sayfadaki istek sayısını ve görsel boyutlarını azaltın.
• Kullanıcılarınızın çoğu bir bölgede toplanıyorsa sunucunun konumunu seçerken o bölgeyi dikkate alın.

Kendi ölçümünüzü yapın

Gecikmeyi kendi bağlantınızdan, sunucunuzun IP adresine giderek ölçün:

ping -c 10 SUNUCU_IP

Windows'ta -c yerine -n yazın. Çıktıdaki ortalama değer gidiş-dönüş süresidir. Yalnız ortalamaya bakmayın: min, max ve mdev (macOS'ta stddev) değerleri arasındaki fark büyükse gecikme dengesizdir (jitter). Paket kaybı da oyun ve ses uygulamalarını bozar. Ölçümü günün farklı saatlerinde tekrarlayın, yoğun saatlerde değerler değişebilir. Yolun hangi noktada yavaşladığını ve nerede paket kaybı olduğunu görmek için:

mtr -rwc 20 SUNUCU_IP

macOS'ta mtr ayrıca kurulur. Bir web sitesinde sürenin nerede harcandığını ayrıştırmak için:

curl -o /dev/null -s -w "dns:%{time_namelookup} baglanti:%{time_connect} tls:%{time_appconnect} ilkbayt:%{time_starttransfer} toplam:%{time_total}\n" https://ornek.com

Değerler isteğin başından itibaren saniye cinsinden birikimli gelir. ilkbayt ile tls arasındaki fark, bir gidiş-dönüş artı sunucunun sayfayı hazırlama süresidir. Bu fark büyükse sorun mesafede değil, uygulamada ya da veritabanındadır.

Yavaşlık gerçekten gecikmeden mi?

Her yavaşlık mesafeden gelmez. Gecikmenin bir kısmı kullanıcının kendi ağından (Wi-Fi, mobil veri) gelir. Ölçümlere göre nedeni şöyle ayırabilirsiniz:

Sunucu tarafındaki sorunlar için bellek ve işlemci kullanımını da kontrol edin. Gerekirse sunucuyu panelden büyütebilirsiniz.

Sunucunuzu İstanbul'da kurmak isterseniz fiyatınızı fiyatlar sayfasında hesaplayabilirsiniz.